BIHOR, OSNOVNE KARAKTERISTIKE STANOVNIŠTVA

Bihor

Ovo podrucje je u arheološkom pogledu nedovoljno ispitano. Na osnovu pronalazaka kamene sjekire u okolini Bijelog Polja i nekih ostataka materijalne kulture iz bronzanog doba u Beranama, može se reci da je i ovaj kraj bio naseljen još u neolitu. Ostaci ilirsko-rimske primitivne skulpture nadeni su u ovom kraju u Radmanskoj klisuri.

Najstariji stanovnici ovoga kraja su bili Iliri. Zatim, oko 390. godine prije naše ere sa zapada su došli Kelti, ali oni nisu bitno uticali na etnicku strukturu ovog kraja. I padom ilirske države pod vlast Rimljana 35-33. godine prije naše ere, u ovom kraju se zadržalo ilirsko stanovištvo, koje je uglavnom bilo stocarsko.

O prisustvu Rimljana u ovim krajevima govore ostaci groblja koja narod zove “rimsko groblje”. “Pod vlašcu Rimljana ovde i dalje žive Iliri koji postepeno prihvataju vlast, ali religiju nisu prihvatili, pa su nazivabi Vlasi. Za vrijeme cara Teodosija, Rimsko carstvo se 395. godine naše ere dijeli na istocno i zapadno, i ovo podrucje ulazi u sastav istocnog Rimskog carstva.

Po dolasku Slovena na Balkansko poluostrvo u 6. i 7. vijeku, Ilirsko-rimsko stanovništvo se potiskuje ka jugu i brdima, pa se u vom kraju i dalje zadržalo. Kako su zajedno sa Slovenima prodirali i Avari (Obri), oni su prvi zauzeli ovo podrucje. Kasnije, od 610-641. godine Srbi naseljavaju Paganiju (Srbiju), a u ovim krajevima se zadržalo starosjedelacko stanovništvo koje se bavilo stocarstvom. I u 13. vijeku, “kada je proces srbizacije uglavnom bio okoncan na drugim djelovima, u ovom podrucju je ostalo dosta starosjedelckog stanoništva” (Ž.Šcepanovic, 31,47). Zbog sporog prihvatanja nove religije ovo stanoništvo su i Srbi nazivali Vlasima, a po njima je i planina nazvana “Vlahovima”. Zbog pritiska Rimljana, Avara, Slovena i drugih naroda i religija, starosjedilacko stanovništvo je je prihvatilo bogomilstvo koje im je omogucavalo da zadrže svoj nacin života kao najbolju mogucnost opstanka u nepristupacnim krajevima.

BihorDolaskom Turaka , ovo stanovništvo uzima Islamsku religiju. Turci su ovo podrucje osvojili i ucvrstili svoju vlast u 15. vijeku. Grad Bihor Turci su zauzeli 1455. godine, a to je bio najveci srednjovjekovni grad u ovim podrucjima. Tada je stocarsko stanovništvo ovog podrucja imalo povlašceni položaj kod Turijaka u odnosu na zemljoradnicko koje naseljava plodne rijecne doline.

/bihor-petnica/