POSTOJANJE ALBANSKIH  PLEMENA U N.P. SANDZAKU, U TRAGOVIMA PISANJA I PREZIMENA  KOJA SU PRIZISLA IZ OVIH  PLEMENA

13767612_150224382069911_318559396_n

 

Na  čitavom Balkanskom prostoru[1] najprije su živjeli  Iliri, zatim Rimljani ili Romani,( Dačani Vlasi, današnji Rumuni), Kelti, Tračani, Grci, Sloveni, kao i osmanlije koji su ostali na vlasti sve do početka XX stoljeća. proces njihovo zajedničkog življenja ostvario je  zajedničku simbiozu, ilirsko romansku, ilirsko vlašku, vlaško slovensku, ilirsko slovensku. Prvobitni stanovnici  u  prvom redu romani i iliri kao i tračani, isčezli su kao pojam naroda, u svom čistom obliku, sem dijela starih plemena  koji su odbjegli u brda i kasnije se  formirali kao danasnji; Arbreši, Arbanas Arnauti, Šćiptari ili sada  kao Albanci. Kao  i Vlasi.

O stanovništvu u Novopazarskom Sandzaku  u dolini Lima, piše Petar Mrkonjić [2], Kada su  se slaveni doselili u VI  I VII  vijeku oni  su zatekli u ovim krajevima  Rimljane gospodare,  i Ilire starosedioce. Po nizijama  su  bili rimljani a po planinskim visovima   i visorvnima Iliri  napasali svjoja  stada  po raznim mestima.  Sloveni  su postepeno potisnulu  stanovnike rimljane  a  nomadski iliri povukli se dublje po šumama.  Ovakve razlike su bile sve  do  petnaestog  vijeka. Stari iliri postepeno se razbezase ili se vremenom u Slovene pretoćiše, a  nomadski iliri, povukose se još dublje u šume i planine zajedno sa svojim stadima.

 

Radomir  M. Ilic[3]  piše starosedeoci  Balkana  su bili  iliri i tracani , Dodirivali su se  bas ovde u dolni Rijeke Ibar,  Dok najzad  nijesu cijelim balkanom zavladali Rimljani, koji su ovamo osnovali kolonije i poromanili  veliki broj pokorenih naroda. Kasnije u VI  vijeku dolaze slaveni, a starosedioci su se povukli  po planinama.

Prema pisanju Milisava V. Lutovca, Stanovnci Rožjskog i Stavice (Tutinskog kraja)[4],  smatraju da  imaju svoj  izvorni oblik u  plemenima Malsije (Albanija), i Brdjana Crne Gore ona su formirala nova bratsva koja su zadržala staru plemensku organizaciju ne kidajući veze sa maticom, na koju su se u slučaju potrebe izseljavali. Ṧtaviše, ona su težila zbog međusobnog angažovanja da pleme opstane šireći svoje rodove (bratstva). Posledica toga plemenskog samodopadanja jesu posebna sela, mahale, čarsije . prema plemennima oni sačinjavali; Kuče, Kelmende, Hoti, Grude  Skrijelji, Salje i ostali iz Malsije i iz brda Crne Gore.Jadranskog Mora do Save i Dunava, od Lovćena do Djakovice, Prizrena, Drača.

Po Andriji Jovicevicu,[5] Klimenti/Kelmendi I ostali Malisori se rasprostiru od centra Keljmenda u albaniji i Gusinja,  dolinom rijeke  Lim prema Sjenici i Pešteri, i dalje prema Novom pazaru,ova  plemena se  prostiru po  Dukadjinu, kuda su se sa stokom spustali do Djakovice, a drugi su stali prelaziti u jadransko primorje, od Ulcinja do Drača. Ima ih iseljenih i rasturenih od Jadranskog Mora do Save i Dunava, od Lovćena do Djakovice, Prizrena, Drača.

Georga von Gyurkovicsa[6] “, Gurković kao podanik Austro-ugarske. Više od dvije tisuće godina Albanci žive na tim prostorima, kaže Gyrković u knjizi Albanien, “als eine Zähe und wilde Rasse“. žive na mnogojezičkom  Balkanskom  poluotoku, kaže Gurković. Po njegovu shvatanju prije svega ovo područje je etnički a ne politički ili povijesni pojam, budući da ne postoji jedinstvena država ili provincija. Postoji tek pučanstvo,  podijeljeno na područja i okolo slijedećih gradova: Antivari-Bar, Sjenica, Prijepolje, Vranje, Skoplje, Monastir, Kastoria, Argurokastro, Arta i jadranska obala, Stanovništvo se grana na samostalna plemena. Etnička granica dopire do Šar-planine, ali se proteže na južnu Srbiju, dok na sjeveru dostiže sve do Kolašina, Gusinja i Plava, uz Ibar do Rožaja među slavensko stanovništvo u distriktu Suhodol, u južnom dijelu Sandžaka oko Novog Pazara. Kako se vidi, Gurković se giba unutar turske imperijalne države i njenih granica.

Prema pisanju, Šemsettina Samija, Trgovište[7] (rožaje) se nalazi u kosovskom vilajetu u pećkom sandžaku. se nalazi sjeverno od Novopazarskog sandžaka, zapadno od Berana,na jugozapadnoj strani od Peći. Stanovnici su  vecinom Arrnautskog i manjim dijelom Slavenskog govornog jezika, Unutar postojeće kaze je 6 džamija, 150 magaza i dućana, 6 mekteba, 1 crkva. Klima je vrlo hladna, zime su duge i jake. (Podaci se odnose na kraj devetnaestog stoljeća).

 

Frok Zefiq  u svom  naucnom radu pise[8],  “Skopski  nadbisukp, Mihael  Summa pisao je Rimu iz Beograda  6 .Travnja 1739. godine o nesretnom ishodu austrijsko-turskorga rata i o tome kako je on sam i njegovi vjernici (Albanci katolici) s Pesterai iz Novog Pazara, kao i mnogi drugi, morali prijeci pod austrijsku vlast. U dopisu pisanom u Becu 10. studenog 1736. godine, vojne vlasti obavjescuju cara Karla VI. kako.je skopski nadbiskup Summa u dogovoru s vojnim zapovjednikom Jagodine, pukovnikom Schnepperom u svojoj biskupiji podizao kriscane na ustanak protiv Turaka, turci su saznali za to pa se nije smio vratiti u Skoplje.

Jovan N. Tomić, piše[9], Visoravan Pešter i Rozaje su naseljene Vecinom Arnautima-Albancima i oni su prvo i najstarija arnautska naselja u Sandžaku, koje su Turske vlasti  doveli  tu, i potiče vecinom od katoličkog plemena Klimenata. Oni su naseljeni na Pešter, kao stočari naselili su se po celoj visoravni. U god. 1707 bilo ih  je 274 kuće njihove, rasturene na svima stranama”.

O stanovnistvu sandžaka iz ovog vremena piše, u svojim zapisima, Gaston Gravje[10],   godine Prvi je opisao stanje zatečeno poslije odlaska turaka iz ovih krajeva. Upravo, baš usled praznina izazvanih ovim odlascima, Arnauti( misli se na malisore, Klimente Hote, Grude, Skrelje Kastrate)  Učvrstili su se na Pešteru i Rožaju pa i Tutina Sjenice i u Novom Pazaru, gde ih i danas nailazimo, begstva izazvana krvnom osvetom, neprekidni odlasci u vezi sa prirodom sistema nepokretne svojine.

Od cijelog Sandžaka, kraj Peštera 1912 godine je u stvari cjelokupna oblast koju zauzima Albanski elemenat . Sa izuzetkom sela Suhodo, Buđevo i Dok, koja su potpuno ili delom slavenska, ostala su arnautska. Međutim, za razliku od Arnauta, koji su nastanjeni na Kosovu Arnauti Peštera su se nastanili po familijama iz raznih plemena Jugo-Zapada (Klementi, Kuči, Šalje, Hoti, Grude itd.). Niko, pa ni mali pastir ne odvaja se od svoje puške. Turska vlast je ostala samo po imenu. Krvna osveta je  prisutna kao u sred Albanije. Nesigurnost je ovde veća nego ma gde na drugom mestu u Sandžaku.

 

U nastavku pise da u Novopazarskom Sandzaku[11] među doseljenicima u sandžačkom kraju ima  Vasojevića, i veliki broj Kuča, posebno dolinom Lima. O tome dokle  su zivjeli albanci u Srbiji Cvijić Kaže “Državna vlast Srbije naseljavala  crnogorske doseljenika u Srbiji konkretno u Toplici, Pusta reka, Jablanica i oko Leskovca poslije 1878 godine u krajeve u kojima su živjeli Arnauti i napustili. Malisorska struja se prostirala u dve  grane jedna prema  južnoj Srbiji i  Ugarskoj   druga struja  u  dolini gornjeg Lima Gusinja i Plava  naročito Klimenti u dolinu Ibra   Rožaja i Ribarića  Novog Pazara i Sjenice i Peštera.   U Crnoj Gori. Vasojevići su se proširili na račun Klimenata.  Južni Slaveni, nakon dolaska na Balkan, našli su Albance, koji su se pod njihovim pritiskom (Slavena) povukli prema jugu na najvisocijim planinskim mjestima gdje ih i danas susrećemo

 

U svojoj  Knjizi  аntropogeogrаfskih studija, Cvijić[12]  . Geografski najsnažnija etnogeografska plemena Balkanskog Poluostrvasu stanovnici Crnogorskih Brda, susednih krajeva Hercegovine, Sjeničke oblasti, (Pešterske) i oblasti sjeverne Albanije. Stanovnistvo ovih oblasti su zadržala stari oblik plemenskog brastva, rodova-fisova  i njihove organizacije, duboki osjećaj za  zajednicu i  požtrtvovanjem koje ne prestaje ni pred  najdragocenijim žrtvama, iz ovakvih osobina potiču mnogobrjne  etnografske antropogeografske odlike, ovih Stanovnika

U knjizi francuskog arheologa[13] i istoričara Fransoa Lenorman, piše“Ovi brdjani ili brda počinju od granice Hercegovačkog sandžaka i teče po vrhovima brda sve do Skadra ili Kosovog Luga . Tu ukupno ima 11 naselja  pet su od njih pravoslavne, a šest katoličke vjere. Pravoslani srpske ili grcke vjere su: Rovci, Bjelopavlici, Piperi, Bratonozici, Vasojevici, Rimskog, Katolickog  obreda su: Kuči  Albanci, Klimenti, Suka Hoti, Škrelji, Kastrati

U nastavku smo prikazali  pojedinacni  prikaz o Novo Pazarskim Kraju, Od Ejupa Musovica,o porodicama  koje vode porijeklo od Albanskih malisora/brdjana, napminjemo da ovo  nije detaljni prokaz,  da nebi bilo zabune, kod citalaca, pojedina prezimena se preklpaju u više plemena.

Др ејуп Mушовић – етнички процеси и етничка структура становништва  -novog pazara, str 127- pa  nadalje,  Beograd, 1979.

KELMENDI -KLIMENTI  :

 

Abrasi, Agovici, Agusevici, Agici, Ajdinovicu, Avdici, Arifovici, Arapovici, Avdovici, Bacevci, Bajrovici, Bakici, Balote, Baltici, Bandzovici, Batkici, Beckovici, Bektovici, Belovodjani, Besnicani , Berberistani, Bondzuci, Besirovici,,Bibici,Brnjaci, Bronje, Cakovici, Camovici, Carovci,  Ćatovici, Dervishalitovici , Hadzinumanovici, Ćosovici, Dace, Dacici, Deckovici , Demici, Dolicani, Drazani, Dresevici, Dugopoljci,Duljevici,Dzankovici, Dzudzevici, Ɖekici, Ɖerleci, Eldovici, Ejupovici,Fekovici,Ferizovici, Ramovici, Ugljani,  Ganevici, Gicici, Goruzde, Grisevici, Gudzevici, Gurudijeljci, Gadzici, Hajdovici, Hasanovici, Jablanicani, Omerovici, Selmanovici, Izberovici , Jahovici, Zijadici,Jerebicani, Jukici, Jukovici, Jusovici, Kemesnicani, Kecapi, Klimenti, Vuklje, Nikči, Murici, Carovci, Koci, Košuti, Krlici, Krnjevci, Kurbasevici, Kurtagici, Ljajici, Kurtanovici, Madzovici, Malicevici, Maljevci,Manici,Marovci, Marukici, Medovici, Mehmedovici, Mihovici,Mehovici, Melajci, Misevici, Mulici, Muminovici, Murici, Rustici,  Murtici, Nokici, Nurovici, Nicevici, Nikulici, Osmanlici, Osmanovici, Paljevici,  Pluncevici-Plunci, Pljakici, Osmanuglici, Kurtanovici, Calakovici Reci, Rezevicani, Rozajci, Sejdovici, Ramicevici, Slezovici, Samilovovici, Smajovici, Sukici,Çabanredzovici, Šabovici, Šacirovici Šemovici, Rasljani Turkovici, Tuzinjci, Ukici, Ugljani, Ugljici, Vatici, Vejsilovici, Vragici, Vucelji, Zecirovici, Zelnelagici Zekici.

HOTI

Ahnetovici,Ajdinovvici, Arifovici, aAvdovici, Arslanovici, Plojovici, Bajrovici, Balenci-Baljinci, Binjosi, Brulici,Besiovici, Bektasevici, Cucak, Crnisani, Calakovici, Demici, Demirovici, Dolovci, Ejupovici, Emrovici, Gusinjci, Habibovici, Hackovici, Hocani, Hasanovic, Hhodovici, Halitovici Koce, Hadzimujovici, Kovacani, Lotinci, Murtezici, Klepovici, Kurpejovici, Aljevci ,Pejici, Pepici, Redzepovici, Rizovici, Sefovici, Sinanovici, Šecovici, Numanovici, Sabanovici, Tahirovici, Zahirovici, Tafilovici, Zagarevici, Ujkanovici, Zecirovici, Samilovici,  Zalcevici.

ŠKRELJI – ŠKRIJELJI

 

Alici, Azemovici, Becirovici, Cubrovici, Bilalovici, Fijuljani Demirovici, Cirelici,Eleskovici, Ftemovici.  Fejzovici,  Gegici, Gracani, Hadzici, Hakici, Hasici, Haskovici, Javorovci, Ibrahimovci, Kruskici, Pence, Ramosevci, Suljici, Semsovici, Tutici, Zeknici, Zenkovici, Zogici, nurovici

 

ŠALJE

 

Šaljici, Arslanovici, Besirovici, Emrovici, Hajdaragici, Omerovici, Besirovici, Manojlovici,  Prentici, Nailovici, Hasanovici, Konicani, Zenunvici, Okovici, Seleci, Cerista,  Dasici, Prentici, Skarepi, Sarukici, Ziracani, Bejtovici, Hasovici, Sabanovici

 

GAŠI:  PAUČINCI

GRUDE: GRUDA, RAMHUSOVICI, ŠAHMANI

KASTRATI: ZATRIĆI, KASTRATOVICI

KRASNIĆI : HALILOVICI

KUČI-KUÇI:

 

Ademovici, Bajrovici, Bakije, Becovici, Bruncevici, Alibasici, Andrici, Alihodzici, Cmanjcni, Crnovrsani, Becirovici Colovici, Beciragici, Culjkovici, Ɖedeici, Delici,Demici, Destanovici, Djokovici, Drekovici, Durovici, Dzanefendici, Dzidici, Djerekarci, Djerleci,Fetahovici, Durovici, Dzanefendici, Dzidici, Djokovici, Fetahovci,  Ganici, Hadzici, Hazirovici, Hujevici, Husovici, Jakupovici, Kacapori, Kajevici, Kahrimanovici, Kolici, Krsici, Kucevici, Kurtovici, Kardovici, Lekici, Llicine, Ljuce, Ljuhari, Ljutkovici, Martici, Mekici, Mrdci, Mujkovci,Nenezici, Nurkovici, Pramenkovici, Preleci, Prelevici, Radetinci, Radoncici, Rastoderi, Resovici,Rizvanovici, Slezovici, Suljovici, Tahirovici, Trtovci,  Visnjici, Zejnilovici, Zilkici, Zukorlici,

 

PREZIMENA SA KOSOVA:

 

Abdulvehapi, Abidini, Adilovici,  Ademi ,  Abdulahi, Gasani, Bljete, Aliti, Adilovici, Ademi, Alidemovici, Bilali,  Azemi,  Aljimi, Alibajrak, Bajrami Busati, Čelji,  Dibrani,  Dukadjinci Djakovci, Dzakovci,  Hadziahmetovic, Hajdragic, Jahijagici, Komanovici,  Gracanice, Hanuse, Hadziahmetovici, Isaki, Mavrici,  Mumdzici- Mumdziju, Muftarevci, Pecani, Plana, Pristevci, Raovci,  Rizabegovici, Skadrani, Šabanovski, Voce,  Šabanagici, Zrt,

 

 

VASOJEVIĆI:

BOGUĆANI, IZBEROVICI, ZEKICI

I pored dovoljnog  broja Dokaza  danas neki uporno pokusavaju negirati postojanje Albanskih Plemena U sandzaku.

[1]  Špiro Kulišiš, O etnogenezi Crnogoraca,

[2] Tanasije Pejatovic, pseudonym- Petar Mrkonjić (:, Etnografski Zbornik,knj 6, beograd 1902. god. Srednje Plimlje i Potarje  u Novopzarskom  Sandzaku  Str.244- 245

[3] Radomir m. Ilic,” Ibar Antropografska proucavanja”   www. https://drive.google.com/file/d/0B-oU15TwCN-3QzJNXzZxX1RCQTQ/view

[4] Milisav V. Lutovac,Rozaje i Stavica (danasnja opstina Tutin) antropogeografska istrazivanja, Srpski etnografski zbornik, knj. LXXV, Beograd 1960,

[5] A.Jovićević , Plavsko Gusinjska kotlina i limska dolina.str.393

[6] Georga von Gyurkovicsa, Albanien, Schilderungen von Land und Leuten, Wien 1881

[7] “Rožaje u KÂMÛSU'L-AL'ÂM-u Šemsettina Samija”  23. jul 2010.god. preveo, Redžep, Škrijelj.

[8] “250 godina doseljenja Albanaca Klementinaca u ove krajeve”, str. (LI3-726) Frok Zefiq ASVS .Congr.C oncilii,R elationesV,i sitationeasd limina, Scopien.v, ol.728. .737.2 Archivitrm Secretum Vaticanttm (ASV), Processus  consistorialevso.

[9]  Jovan N. Tomić ,O ARNAUTIMAu staroj Srbiji i Sandžaku1913. Izdavač: Knjižara Gece Kona.,Knez Mihailova ulica 1, Beograd

[10] Gaston Gravje “Novopazarski sandžak”, Zavičajni muzej, Novi Pazar 1977

10Јован Цвијић – Антропогеографски проблеми Балканског полуострва,., strana, 30,  31,. 177    194

[12] Јован Цвијић – Антропогеографски проблеми Балканског полуострва, Strana 30,  31. Cvijć je  bio jedan od prvih redovnih profesora na Beogradskog univerziteta 1905 godine. Neki autori smatraju da je Cvijić, usled zanimanja za ideolosku politiku često gubio svoju naučnu objektivnost,

[13] Knjige francuskog arheologa i istoričara Fransoa Lenorman “Turci I Crnogorci” izvjestaj kotorskog plemića Mariana Bolizza (Bolice) iz 1614. godine. Original 1866.godine u Parizu. Knjigu je preveo i objavio CID iz Podgorice, 2002.